Susam, tarih boyunca hem lezzeti hem de besin değeriyle ön plana çıkan, sofralarımızdan eksik olmayan eşsiz bir tohumdur. Küçük görünümüne rağmen içerdiği zengin vitamin, mineral ve yağ asitleriyle dikkat çeken susam hem mutfaklarda hem de doğal sağlık ürünlerinde kendine sağlam bir yer edinmiştir. Tahinden simide, susam yağından kurabiyeye kadar pek çok alanda karşımıza çıkar. Asya ve Akdeniz mutfaklarında geleneksel bir yere sahip olan susam, bugün dünya genelinde yaygın şekilde tüketilmektedir.
Susamın Besin Değeri ve Sağlığa Faydaları
Susam, besin değeri açısından oldukça zengindir. Özellikle bitkisel protein, sağlıklı yağlar (özellikle omega-6 yağ asitleri), demir, çinko, kalsiyum, magnezyum ve E vitamini açısından dikkat çeker. Bu nedenle hem enerji verici hem de bağışıklık sistemini destekleyici özelliğe sahiptir.
Susamın bilinen faydalarından biri kemik sağlığını desteklemesidir. İçeriğindeki kalsiyum ve magnezyum sayesinde kemik yoğunluğunun korunmasına katkı sağlar. Aynı zamanda kalp sağlığı, kolesterol dengesi ve hücre yenilenmesi açısından da olumlu etkileri vardır.
İçeriğindeki antioksidan bileşiklerden biri olan sesamin, serbest radikallerle savaşarak yaşlanma karşıtı etki gösterir. Ayrıca sindirim sistemini düzenler, tokluk hissi sağlayarak kilo kontrolüne destek olur.
Susamın Kullanım Alanları
Susam hem işlenmemiş haliyle hem de türevleriyle mutfaklarda oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bilinen formları şunlardır:
- Tane Susam: Ekmek, simit, poğaça, börek gibi unlu mamullerin üzerinde kullanılır. Hafifçe kavrulduğunda aroması güçlenir.
- Çiğ Susam: Salatalarda, tahıllarda, enerji toplarında ve granola gibi tariflerde kullanılır.
- Kavrulmuş Susam: Tatlılarda ve Asya yemeklerinde tercih edilir. Japon mutfağında özellikle sushi üzerinde sıkça kullanılır.
- Susam Ezmesi (Tahin): Susamın öğütülmesiyle elde edilen bu yoğun kıvamlı besin, kahvaltılarda, tatlılarda ve soslarda kullanılır.
- Susam Yağı: Hem yemeklik hem de kozmetik amaçlarla kullanılan, hafif aromalı bir bitkisel yağdır.
Ayrıca susam; kraker, enerji barı, protein topları ve sağlıklı atıştırmalıkların da temel bileşenlerinden biridir.
Türkiye ve Dünyada Susam Üretimi
Susam, sıcak iklimleri seven bir bitkidir. Türkiye’de özellikle Antalya, Mersin, Adana, Muğla ve Şanlıurfa gibi bölgelerde susam üretimi yapılmaktadır. Çoğunlukla yerli tohumlar kullanılarak üretim gerçekleştirilir ve bu susamlar genellikle taş değirmenlerde işlenerek tahin üretiminde değerlendirilir.
Dünya genelinde ise Hindistan, Sudan, Myanmar, Çin ve Nijerya gibi ülkeler önde gelen susam üreticileridir. Türkiye hem üretici hem de ithalatçı konumundadır. Özellikle simit ve unlu mamul sektörünün susama olan yoğun talebi nedeniyle zaman zaman ithalata da başvurulmaktadır.
Susam Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Kaliteli susam, dış görünüşünden ve kokusundan anlaşılabilir. Tanelerin açık sarıdan krem rengine uzanan doğal bir tonu olmalı ve üzerinde herhangi bir siyahlaşma, küflenme veya yabancı madde bulunmamalıdır. Ayrıca susamın doğal aroması belirgin olmalı, bayatlama veya acılaşma olmamalıdır.
Çiğ susam alırken herhangi bir katkı maddesi içermediğinden emin olunmalıdır. Eğer kavrulmuş susam tercih ediliyorsa, aşırı kavrulmamış ve yanık tadı oluşmamış olmasına dikkat edilmelidir. Ambalajlı ürünlerde üretim ve son tüketim tarihleri, menşe bilgisi ve mümkünse analiz sertifikaları kontrol edilmelidir. Açıkta satılan susamlarda hijyen koşulları mutlaka değerlendirilmelidir.
Susam Nasıl Saklanmalı?
Susamın tazeliğini ve besin değerini koruyabilmek için doğru saklama koşulları oldukça önemlidir. Özellikle susam yağı içerdiğinden, uygun olmayan ortamlarda kolayca acılaşabilir. Serin, kuru ve güneş ışığı almayan bir yerde, ağzı sıkıca kapalı cam kavanoz veya vakumlu ambalajlarda muhafaza edilmelidir. Kavrulmuş susam, çiğ susama göre daha kısa sürede bayatlayabileceğinden bu ürünlerde raf ömrü daha dikkatli takip edilmelidir. Ayrıca uzun süreli kullanım düşünülüyorsa, susam buzdolabında saklanarak oksidasyonu geciktirilebilir. Bu sayede hem lezzet hem de besin kalitesi uzun süre korunmuş olur.
Daha fazla bilgi almak için İpekyolu Baharat ile iletişime geçebilirsiniz.
